Cách chọn thực phẩm khi bị tiêu chảy

Bù dịch và điện giải:

Khi bị tiêu chảy, cơ thể mất đi một lượng lớn nước cùng các khoáng chất thiết yếu như natri, kali và clorua. Nếu không được bù đắp kịp thời, tình trạng mất nước có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như hạ huyết áp hoặc suy thận cấp.

- Dung dịch oresol: Đây là tiêu chuẩn vàng trong điều trị hỗ trợ tiêu chảy. Oresol được thiết kế với tỷ lệ đường và muối tối ưu để giúp ruột hấp thụ nước hiệu quả nhất. Lưu ý, cần pha đúng liều lượng nước ghi trên bao bì, không nên pha quá đặc hoặc quá loãng vì sẽ làm thay đổi áp suất thẩm thấu, có thể khiến tình trạng tiêu chảy nặng hơn.

- Nước khoáng và nước canh: Nếu người bệnh khó uống oresol, có thể thay thế bằng nước khoáng không gas hoặc nước canh rau củ nấu loãng với một chút muối. Việc uống từng ngụm nhỏ, liên tục trong ngày sẽ giúp dạ dày không bị quá tải.

- Nước dừa tươi: Đây là nguồn điện giải tự nhiên dồi dào, chứa nhiều kali và magie, giúp làm dịu đường tiêu hóa và cung cấp năng lượng tức thời.

Chế độ ăn khi đang bị tiêu chảy

Trong 24 - 48 giờ đầu tiên sau khi cơn tiêu chảy bùng phát, niêm mạc ruột đang trong tình trạng viêm nhiễm và rất nhạy cảm. Chế độ ăn BRAT (banana - rice - apple - toast) gồm chuối, gạo, táo, bánh mì trắng là công thức kinh điển được các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo.

- Chuối: Chuối mềm, dễ tiêu hóa và chứa nhiều pectin – một loại chất xơ hòa tan giúp hấp thụ dịch dư thừa trong ruột, từ đó làm phân đặc hơn. Đặc biệt, lượng kali dồi dào trong chuối giúp bù đắp sự thiếu hụt điện giải do đi ngoài nhiều lần.

- Gạo và các món từ gạo: Cháo trắng hoặc cơm trắng nấu nát là nguồn tinh bột cung cấp năng lượng quan trọng. Gạo có tính chất kết dính cao, ít chất xơ và không gây kích ứng nhu động ruột, giúp hệ tiêu hóa được nghỉ ngơi.

- Sốt táo hoặc táo hấp: Thay vì ăn táo tươi có lớp vỏ khó tiêu, táo được nấu chín hoặc xay nhuyễn sẽ giải phóng pectin hiệu quả hơn, đồng thời cung cấp một lượng đường tự nhiên nhẹ nhàng cho cơ thể.

- Bánh mì trắng nướng: Bánh mì nướng có khả năng thấm hút bớt dịch vị dạ dày, giúp giảm cảm giác buồn nôn. Tuy nhiên, cần lưu ý chỉ sử dụng bánh mì trắng, không dùng các loại bánh mì nguyên cám chứa quá nhiều chất xơ trong giai đoạn này.

Dinh dưỡng sau khi tình trạng tiêu chảy đã giảm

- Bổ sung đạm: Khi các triệu chứng cấp tính bắt đầu thuyên giảm, người bệnh cần được cung cấp thêm chất đạm để tái tạo niêm mạc ruột và hồi phục thể lực. Tuy nhiên, cách chế biến cần ưu tiên sự thanh đạm.

- Nguồn đạm dễ tiêu: Thịt ức gà bỏ da, thịt lợn nạc băm nhỏ là những lựa chọn tốt nhất. Các thực phẩm này nên được chế biến dưới dạng luộc, hấp hoặc nấu cháo. Tránh các món chiên, rán hoặc kho nhiều gia vị cay nồng.

- Lựa chọn rau củ: Cà rốt và khoai tây gọt vỏ, ninh nhừ không chỉ cung cấp vitamin mà còn chứa các chất hỗ trợ làm lành bề mặt ruột. Chất xơ hòa tan trong các loại củ này không gây đầy bụng như các loại rau lá xanh.

- Sữa chua và thực phẩm lên men: Sau khi tình trạng đi ngoài đã ổn định, việc bổ sung lợi khuẩn (probiotics) từ sữa chua là rất cần thiết. Lợi khuẩn giúp thiết lập lại sự cân bằng hệ vi sinh đường ruột vốn đã bị tàn phá bởi vi khuẩn gây hại và độc tố.

Cách ăn đúng khi bị tiêu chảy do ngộ độc thực phẩm

Bên cạnh việc chọn đúng loại thực phẩm, cách ăn cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Cần lưu ý:

- Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ba bữa chính lớn, hãy chia nhỏ thành 6 đến 8 bữa trong ngày. Việc này giúp dạ dày và ruột không phải làm việc quá sức trong một thời điểm.

- Lắng nghe cơ thể: Mỗi cơ thể có mức độ nhạy cảm khác nhau. Nếu sau khi ăn một món mới mà thấy bụng đầy trướng hoặc buồn nôn, cần tạm dừng món đó và quay lại chế độ ăn cũ.

- Vệ sinh tuyệt đối: Mọi dụng cụ ăn uống cần được tiệt trùng sạch sẽ. Người chăm sóc và người bệnh cần rửa tay thường xuyên để tránh tình trạng nhiễm khuẩn chéo, khiến bệnh tái phát hoặc lây lan.

Những thực phẩm cần tránh khi bị tiêu chảy

Để không làm trầm trọng thêm tình trạng nhiễm trùng và kích ứng, người bệnh cần tuyệt đối tránh các nhóm thực phẩm sau:

- Sữa và sản phẩm từ sữa: Khi bị ngộ độc, cơ thể thường tạm thời mất khả năng sản xuất enzyme lactase. Việc uống sữa bò có thể gây ra hiện tượng không dung nạp lactose, dẫn đến đầy hơi, đau bụng và tiêu chảy nặng hơn.

- Đồ uống chứa caffeine và cồn: Cà phê, trà đặc và rượu bia có tác dụng lợi tiểu, làm tăng nguy cơ mất nước. Ngoài ra, chúng còn kích thích nhu động ruột co bóp mạnh, khiến người bệnh đau quặn bụng.

- Thực phẩm nhiều đường và chất béo: Đồ ngọt, bánh kẹo và các món ăn nhiều dầu mỡ làm chậm quá trình tiêu hóa và có thể gây ra hiệu ứng thẩm thấu, kéo nước vào lòng ruột, khiến tiêu chảy kéo dài.

- Gia vị mạnh và thực phẩm sống: Hành, tỏi, ớt, tiêu hoặc các loại rau sống, gỏi cá cần được loại bỏ khỏi thực đơn trong giai đoạn đang bị tiêu chảy và giai đoạn hồi phục để tránh làm trầy xước và gây rát niêm mạc ruột.

Ths Thu Hải

Theo Báo Sức khỏe và đời sống

https://suckhoedoisong.vn/thuc-pham-giup-xoa-diu-duong-ruot-sau-tieu-chay-do-ngo-doc-thuc-pham-169260316132527371.htm