Đái tháo đường thai kỳ là tình trạng rối loạn dung nạp đường xuất hiện trong thời gian mang thai, thường được phát hiện trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba của thai kỳ. Khi đó, lượng đường trong máu của thai phụ tăng cao hơn mức bình thường.

Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là do sự thay đổi nội tiết tố trong quá trình mang thai. Các hormone từ nhau thai có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của insulin – hormone có nhiệm vụ điều hòa lượng đường trong máu. Khi insulin hoạt động kém hiệu quả, đường trong máu sẽ tăng cao và dẫn đến đái tháo đường thai kỳ.

Ngoài yếu tố nội tiết, một số yếu tố nguy cơ khác cũng làm tăng khả năng mắc bệnh như: thừa cân, béo phì trước khi mang thai, tiền sử gia đình có người mắc đái tháo đường, tuổi mang thai trên 35, ít vận động hoặc chế độ ăn uống không hợp lý.

Khi được chẩn đoán mắc đái tháo đường thai kỳ, nhiều thai phụ lo sợ rằng việc ăn các thực phẩm chứa tinh bột sẽ làm tăng đường huyết. Do đó, họ thường tự cắt giảm hoặc loại bỏ hoàn toàn các món như cơm, bún, bánh mì, khoai, ngũ cốc…

Một phần nguyên nhân của xu hướng này đến từ những thông tin chưa đầy đủ trên mạng xã hội hoặc từ những lời khuyên truyền miệng. Một số người cho rằng chỉ cần hạn chế tối đa tinh bột thì đường huyết sẽ nhanh chóng giảm xuống.

Tuy nhiên, việc kiêng tinh bột hoàn toàn là một sai lầm có thể gây ra nhiều hệ lụy cho sức khỏe.

Kiêng hoàn toàn tinh bột có thể khiến cơ thể chuyển sang sử dụng chất béo để tạo năng lượng. Khi đó, cơ thể sẽ sản sinh ra các chất gọi là thể ketone. Sự tích tụ quá nhiều thể ketone trong máu có thể gây ra tình trạng nhiễm toan ceton – một rối loạn chuyển hóa nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai.

Ngoài ra, việc thiếu hụt tinh bột kéo dài còn có thể khiến thai phụ bị suy dinh dưỡng, giảm cân quá mức, chóng mặt, mệt mỏi hoặc giảm khả năng tập trung.

Đối với thai nhi, việc mẹ không cung cấp đủ năng lượng cần thiết có thể làm tăng nguy cơ thai chậm phát triển trong tử cung.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ không nên loại bỏ tinh bột khỏi chế độ ăn mà cần điều chỉnh lượng tinh bột hợp lý.

Thai phụ mắc đái tháo đường nên ăn như thế nào cho đúng?

Mỗi thai phụ có thể trạng và nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Vì vậy, chế độ ăn cho người mắc đái tháo đường thai kỳ cũng cần được xây dựng phù hợp với từng cá nhân.

Các chuyên gia dinh dưỡng có thể giúp thai phụ tính toán khẩu phần ăn hợp lý, đảm bảo cung cấp đủ năng lượng cho mẹ và thai nhi nhưng vẫn kiểm soát được đường huyết.

Việc áp dụng chế độ ăn khoa học không chỉ giúp thai phụ kiểm soát tốt bệnh mà còn góp phần giúp thai kỳ diễn ra an toàn, giảm nguy cơ biến chứng cho cả mẹ và bé.

1. Lựa chọn các loại tinh bột tốt và ăn với lượng phù hợp

Các loại tinh bột hấp thu chậm thường được khuyến khích sử dụng vì giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn. Một số thực phẩm nên ưu tiên gồm: Gạo lứt; ngũ cốc nguyên hạt; bánh mì nguyên cám; khoai lang; yến mạch...Những loại thực phẩm này chứa nhiều chất xơ nên quá trình hấp thu đường vào máu diễn ra chậm hơn, giúp hạn chế tình trạng tăng đường huyết đột ngột sau ăn.

Ngoài ra, thai phụ cũng nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày, thay vì ăn quá nhiều trong một bữa. Việc ăn 5 – 6 bữa nhỏ mỗi ngày giúp ổn định đường huyết tốt hơn.

Khi ăn tinh bột, nên kết hợp với chất đạm và chất xơ từ rau xanh để làm chậm quá trình hấp thu đường.

2. Vận động thể chất để kiểm soát đường huyết

Bên cạnh chế độ ăn uống hợp lý, vận động thể chất cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát đái tháo đường thai kỳ.

Các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga dành cho bà bầu hoặc các bài tập vận động phù hợp có thể giúp cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn, từ đó giúp giảm đường huyết.

Tuy nhiên, thai phụ nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu bất kỳ chương trình luyện tập nào để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

3. Theo dõi sức khỏe và đường huyết định kỳ

Thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ cần được theo dõi sức khỏe thường xuyên. Việc kiểm tra đường huyết định kỳ giúp đánh giá hiệu quả của chế độ ăn uống và điều chỉnh khi cần thiết.

Trong một số trường hợp, nếu chế độ ăn và vận động không đủ để kiểm soát đường huyết, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng thuốc hoặc insulin để đảm bảo an toàn cho thai kỳ.

Điều quan trọng là thai phụ cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và không nên tự ý thay đổi chế độ ăn uống hoặc phương pháp điều trị.

Tóm lại: Không nên quá lo lắng khi mắc đái tháo đường thai kỳ. Trên thực tế, phần lớn các trường hợp đái tháo đường thai kỳ có thể được kiểm soát tốt bằng chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh. Sau khi sinh, nhiều phụ nữ có thể trở lại mức đường huyết bình thường.

Điều quan trọng là thai phụ cần giữ tâm lý thoải mái, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý.

BS Nguyễn Văn Thanh

Theo Báo Sức khỏe và đời sống

https://suckhoedoisong.vn/dai-thao-duong-thai-ky-co-can-kieng-tinh-bot-hoan-toan-169260315193623027.htm